ARMA (Anti Reflü Mukozal Ablasyon) Nedir? Ameliyatsız Reflü Tedavisi Hakkında Kapsamlı Rehber

Reflü (GERD), pek çok kişide göğüste yanma, ağza acı su gelmesi (regürjitasyon), boğazda takılma hissi, kronik öksürük ve ses kısıklığı gibi şikâyetlerle yaşam kalitesini düşürebilir. Çoğu hasta ilk adım olarak mide asidini baskılayan ilaçlardan (özellikle PPI grubu) fayda görür; ancak bazı kişilerde şikâyetler tam kontrol altına alınamaz, ilaç bıraktığında hızla geri gelir ya da uzun süreli ilaç kullanımına alternatif arayışı başlar. Bu noktada “ameliyatsız reflü tedavisi” ve “endoskopik reflü tedavisi” seçenekleri daha fazla gündeme gelir.

Son yıllarda adını daha sık duymaya başladığımız yöntemlerden biri de ARMA (Anti Reflü Mukozal Ablasyon) yaklaşımıdır. “ARMA nedir?”, “ARMA işlemi nasıl yapılır?”, “Kimlere uygundur, kimlere önerilmez?” gibi soruların yanıtları, doğru hasta seçimi açısından çok önemlidir. Bu yazıda ARMA reflü tedavisiyle ilgili merak edilenleri hasta odaklı bir dille, avantaj–dezavantajları ve reflü ameliyatı gibi alternatiflerle karşılaştırarak ele alacağız. (Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi planı için hekiminize başvurunuz.)

ARMA Nedir? (Anti Reflü Mukozal Ablasyonun Mantığı)

ARMA, gastroözofageal reflü hastalığında (GERD) yemek borusu–mide birleşim bölgesinde (gastroözofageal bileşke) reflüyü azaltmayı hedefleyen bir endoskopik reflü tedavisi yaklaşımıdır. “Ablasyon” kelimesi, hedeflenen bölgede kontrollü bir yüzeysel doku işlemi yapılarak iyileşme sırasında dokunun büzüşmesi ve bariyer etkisinin artması fikrine dayanır. Basitçe söylemek gerekirse ARMA’nın amacı, reflünün sık oluştuğu bu geçiş bölgesinde daha iyi bir kapanma/direnç oluşturarak mide içeriğinin yukarı kaçışını azaltmaktır.

Peki bu neden önemli? Reflüde sorun çoğu zaman yalnızca “asit fazlalığı” değildir; aynı zamanda mide ile yemek borusu arasındaki kapak mekanizmasının zayıflaması, gevşemelerin artması, bazı hastalarda hiatal herni (mide fıtığı) gibi yapısal faktörler de rol oynayabilir. Bu yüzden yalnızca ilaçla asidi azaltmak, her hastada regürjitasyon gibi mekanik bileşeni güçlü şikâyetleri tamamen çözmeyebilir.

ARMA, bu noktada “kesik yok, karın ameliyatı yok” yaklaşımıyla öne çıkan ameliyatsız reflü tedavisi seçeneklerinden biri olarak konuşulur. Ancak çok kritik bir nokta var: ARMA herkes için uygun değildir. Başarıyı belirleyen en önemli faktörlerden biri, doğru tanı ve doğru hasta seçimidir. Bu nedenle işlem öncesi değerlendirme (endoskopi, gerekirse 24 saat pH metre testi, manometri vb.) çoğu zaman sürecin ayrılmaz parçasıdır.

ARMA İşlemi Nasıl Yapılır? (Adım Adım Süreç, Sedasyon ve İlk Günler)

“ARMA işlemi” endoskopik bir uygulamadır; yani ağızdan girilen endoskopla, mide–yemek borusu birleşim bölgesi değerlendirilerek planlanır. Uygulama ayrıntıları merkeze ve hastanın durumuna göre değişebilse de hastaların en çok merak ettiği pratik başlıklar genellikle şunlardır:

İşlem öncesi değerlendirme

ARMA’dan fayda görme olasılığı, reflünün tipi ve şiddetiyle yakından ilişkilidir. Bu nedenle hekim, şikâyetlerinizi ve ilaç yanıtınızı ayrıntılı sorgular. Sıklıkla:

• Endoskopi ile yemek borusunda reflüye bağlı hasar, mide fıtığı (hiatal herni) varlığı ve eşlik eden sorunlar değerlendirilir.
• Bazı hastalarda 24 saat pH metre testi ile reflünün objektif ölçümü yapılabilir.
• Şikâyetler ve klinik şüpheye göre özofagus manometrisi istenerek yemek borusu hareketleri (motilite) değerlendirilir.

Bu aşamada “reflü mü, fonksiyonel hazımsızlık mı, gastrit mi?” gibi ayrımlar netleşir. Çünkü reflü dışı sorunlarda ARMA gibi endoskopik reflü tedavisi yöntemlerinden beklenen fayda sınırlı olabilir.

Sedasyon/anestezi ve işlem süresi

ARMA genellikle sedasyon altında (hastanın konforunu artıran uyku hali) uygulanır. İşlem süresi; anatomiye, eşlik eden bulgulara ve uygulama tekniğine göre değişebilir. Pek çok merkezde aynı gün taburculuk planlanabilir; ancak bu karar, hastanın genel durumu ve işlem sonrası gözlem ihtiyacına göre hekim tarafından verilir.

İşlem sonrası ilk 24–72 saat: Neler normal, ne zaman doktora başvurmalı?

ARMA sonrası bazı şikâyetler kısa süreli görülebilir:

• Boğazda tahriş hissi (endoskopiye bağlı)
• Göğüste yanma/rahatsızlıkta geçici artış
• Yutkunmada hassasiyet
• Hafif mide bulantısı

Buna karşın aşağıdaki durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir: şiddetli göğüs ağrısı, kanlı kusma, siyah dışkı, yüksek ateş, giderek artan yutma güçlüğü veya nefes darlığı.

İşlem sonrası dönemde hekimler genellikle beslenme düzeni, asit baskılayıcı ilaçların geçici kullanımı ve kontrol planı hakkında kişiye özel öneriler verir. Bu noktada “ARMA sonrası hemen ilaç bırakılır mı?” sorusunun yanıtı kişiden kişiye değişebilir; hedef, şikâyetleri kontrol altına alırken gereksiz ilaç kullanımını azaltmaktır.

İlgili içerikler: Reflü nedir? ve Endoskopi nedir, nasıl yapılır?

Kimler ARMA İçin Uygun Adaydır? Kimlere Önerilmez?

ARMA’nın en güçlü olduğu alan, doğru seçilmiş hastalarda reflü şikâyetlerinin azaltılmasıdır. Ancak “ARMA nedir” sorusunu yanıtlarken mutlaka “kime uygun?” başlığını da netleştirmek gerekir; çünkü her reflü hastası aynı mekanizmayla reflü yaşamaz.

ARMA kimlere uygulanır? (Genel çerçeve)

Aşağıdaki profiller, hekim değerlendirmesine göre ARMA için aday olabilir:

• İlaçla kısmi rahatlayan ancak tamamen düzelmeyen reflü şikâyetleri olanlar
• Özellikle regürjitasyon (ağza acı su gelmesi) gibi mekanik kaçış hissi belirgin olanlar
• Endoskopi/pH testi gibi değerlendirmelerde reflü ile uyumlu bulguları olanlar
• “Reflü ameliyatı” düşünmeden önce ameliyatsız reflü tedavisi seçeneklerini değerlendirmek isteyen, uygun anatomisi olan kişiler

Kimlere uygun olmayabilir?

ARMA her hastada ideal seçenek değildir. Örneğin:

• Belirgin ve ileri derecede hiatal herni (mide fıtığı) olanlarda, tek başına endoskopik yöntemler yetersiz kalabilir.
• Ciddi özofagus motilite bozukluğu şüphesi olanlarda (manometri ile değerlendirilir) işlem sonrası yutma sorunları açısından dikkatli olunmalıdır.
• Reflü dışı nedenlerle (ör. fonksiyonel göğüs ağrısı, aşırı hassas yemek borusu) yakınmaları olanlarda beklenen fayda düşük olabilir.

Bu nedenle ARMA, “herkese uygulanan standart bir çözüm” değil; kişiye özel planlanan bir endoskopik reflü tedavisi yaklaşımıdır. En iyi sonuçlar, doğru tanı testleriyle desteklenen ve beklentileri gerçekçi yönetilen hastalarda görülür.

ARMA’nın Avantajları, Dezavantajları ve Reflü Ameliyatı ile Karşılaştırma

ARMA’nın popülerleşmesinin temel nedeni, “ameliyatsız reflü tedavisi” arayan hastalar için daha az invaziv bir seçenek olarak görülmesidir. Yine de karar verirken avantajlarla birlikte sınırlılıkları da bilmek gerekir.

Avantajlar

• Endoskopik reflü tedavisi olması nedeniyle karın bölgesinde kesi olmaz.
• İyileşme ve günlük hayata dönüş, çoğu hastada cerrahiye kıyasla daha hızlı olabilir.
• Bazı hastalarda ilaç ihtiyacı azalabilir ve regürjitasyon şikâyetlerinde belirgin rahatlama hedeflenir.

Dezavantajlar / sınırlılıklar

• Her reflü tipi ARMA’ya uygun değildir; özellikle anatomik sorunların baskın olduğu hastalarda tek başına yeterli olmayabilir.
• Sonuçlar kişiden kişiye değişebilir; bazı hastalarda ilaç ihtiyacı tamamen bitmeyebilir.
• Her tıbbi işlemde olduğu gibi riskler vardır (kanama, ağrı, yutma hassasiyeti, nadiren daha ciddi komplikasyonlar). Bu riskler işlem yapılan merkezin deneyimi ve hastanın özelliklerine göre değerlendirilir.

ARMA mı, reflü ameliyatı mı?

“Reflü ameliyatı” (ör. fundoplikasyon teknikleri) genellikle daha köklü anatomik düzeltme hedefleyen bir seçenektir ve özellikle belirgin hiatal hernisi olan veya ileri reflüsü bulunan hastalarda gündeme gelebilir. ARMA ise uygun hastada daha minimal invaziv bir alternatif olarak değerlendirilebilir. En doğru karar, gastroenteroloji ve/veya genel cerrahi uzmanının; endoskopi bulguları, pH ölçümü ve manometri sonuçlarıyla birlikte yapacağı değerlendirme ile verilir.

Bu karşılaştırmayı detaylandırmak isterseniz şu içeriğe de göz atabilirsiniz: Reflü ameliyatı nedir, kimlere önerilir?

ARMA Sonrası Beslenme ve Yaşam Tarzı: Sonucu Güçlendiren Adımlar

ARMA sonrası dönemde, işlemden alınan faydayı desteklemek için beslenme ve yaşam tarzı düzenlemeleri önemlidir. Hekiminizin önerileri her zaman önceliklidir; ancak genel çerçevede şu başlıklar sık kullanılır:

Beslenme (genel yaklaşım)

• İlk günlerde mideyi yormayan, yumuşak ve kolay tüketilen gıdalar tercih edilebilir.
• Baharatlı, çok yağlı, çok asitli yiyecek–içecekler ve gazlı içecekler bazı hastalarda şikâyetleri artırabilir.
• Az ve sık öğünler, geç saatlerde büyük porsiyonlardan kaçınmak reflü kontrolüne yardımcı olur.

Yaşam tarzı önerileri

• Yatmadan 2–3 saat önce yemek yemeyi bitirmek
• Fazla kilonun azaltılması (karın içi basıncı düşürerek reflüyü azaltabilir)
• Sigarayı bırakmak
• Yatağın baş kısmını yükseltmek (özellikle gece reflüsü olanlarda)

ARMA, tek başına “sihirli değnek” gibi düşünülmemelidir. Tıpkı ilaç veya reflü ameliyatı gibi, en iyi sonuçlar genellikle doğru hasta seçimi + doğru takip + yaşam tarzı desteği ile alınır.

Sık Sorulan Sorular (FAQ)

ARMA kalıcı mı?

ARMA’nın etkisi kişiye ve reflünün nedenine göre değişir. Bazı hastalarda uzun süreli rahatlama sağlanabilir; bazı hastalarda zamanla şikâyetler kısmen geri dönebilir ve ek tedavi gerekebilir.

ARMA sonrası ilaç bırakılır mı?

Bazı hastalarda PPI gibi ilaçlara ihtiyaç azalabilir. Ancak “herkes ilaçsız kalır” demek doğru değildir. Hekiminiz takipte semptomlara ve test sonuçlarına göre plan yapar.

ARMA işlemi ağrılı mı?

İşlem sedasyon altında yapıldığı için işlem sırasında ağrı hissi beklenmez. Sonrasında boğazda tahriş, göğüste yanma veya yutma hassasiyeti kısa süreli görülebilir.

Hiatal herni varsa ARMA olur mu?

Herninin derecesi önemlidir. Küçük hernilerde hekim değerlendirmesiyle seçenekler konuşulabilir; belirgin hernilerde ise reflü ameliyatı daha uygun bir seçenek olabilir.

Bilimsel Kanıtlar Hakkında Kısa Not ve Güvenli Yaklaşım

ARMA, endoskopik reflü tedavisi alanında ilgi gören yöntemlerden biri olsa da tıpta her yeni yaklaşımda olduğu gibi kanıtlar; hasta seçimi, uygulama tekniği ve takip süresine göre değişkenlik gösterebilir. Bu nedenle:

• Sonuçları “kesin” gibi görmek yerine, kişisel değerlendirme ile ele almak,
• İşlemi uygulayan ekibin deneyimini ve takip protokolünü sorgulamak,
• Alternatifleri (ilaç tedavisi, yaşam tarzı, diğer endoskopik yöntemler, reflü ameliyatı) birlikte konuşmak en sağlıklı yaklaşımdır.

Güncelleme notu: Bu içerik 2026 itibarıyla hasta bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi uygulamalar ve kılavuzlar zamanla güncellenebilir.

ARMA (Anti Reflü Mukozal Ablasyon) hakkında kendi durumunuza özel değerlendirme için; şikâyetlerinizin süresi, ilaç yanıtınız, endoskopi bulgularınız ve gerekirse pH metre/manometri sonuçlarınızla bir uzmana başvurmanız en doğru adım olacaktır.