EMR (Endoskopik Mukozal Rezeksiyon) Nedir? Nasıl Yapılır? Riskler, Hazırlık ve İyileşme Rehberi

EMR (Endoskopik Mukozal Rezeksiyon), sindirim sistemi kanalında (özofagus, mide, kolon gibi) mukoza tabakasında yer alan bazı lezyonların endoskopi ile çıkarılmasını sağlayan, cerrahiye kıyasla daha az invaziv bir tedavi yöntemidir. “EMR nedir?” diye araştıran birçok kişi genellikle kolonoskopi ya da gastroskopi sırasında saptanan polip veya yüzeyel lezyonlar için önerilen seçenekleri anlamak ister. EMR’nin temel amacı; kanserleşme riski taşıyabilen ya da erken evrede yakalanmış yüzeyel lezyonları tamamen çıkararak hem tanı koymak (patoloji incelemesi) hem de tedavi etmektir.

Bu yazıda endoskopik mukozal rezeksiyon yöntemini hasta dostu bir dille ele alacağız: EMR işlemi nasıl yapılır, kimlere önerilir, endoskopik polip alımı ile aynı şey olup olmadığı, işlem öncesi hazırlık, işlem sonrası iyileşme-beslenme, olası riskler ve EMR fiyatları konusunda fiyatı etkileyen faktörler… Ayrıca EMR ile sık karıştırılan ESD’ye de kısaca değineceğiz. (Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi kararlar için gastroenteroloji hekiminize danışmalısınız.)

EMR Nedir? (Endoskopik Mukozal Rezeksiyonun Amacı ve Temel Mantığı)

Endoskopik mukozal rezeksiyon (EMR), endoskopun ucundan ilerletilen özel cihazlar yardımıyla, sindirim sistemi duvarının en iç tabakası olan mukoza kökenli lezyonların çıkarılması işlemidir. En sık kullanım alanlarından biri kolonoskopide EMR uygulamalarıdır: Özellikle geniş tabanlı (sapsız) veya daha büyük poliplerde standart polipektomiye göre daha kontrollü bir çıkarım hedeflenir.

EMR’nin iki önemli katkısı vardır:

1. Tedavi edici etki: Kanserleşme potansiyeli taşıyan polip/lezonun çıkarılmasıyla risk azaltılabilir.
2. Tanısal doğruluk: Çıkarılan doku patolojiye gönderilir. “Displazi var mı?”, “Sınırlar temiz mi?” gibi sorular patoloji raporuyla netleşir. Bu nedenle “endoskopik rezeksiyon” sadece “polip alma” değil; aynı zamanda gelecek takip planını belirleyen kritik bir adımdır.

EMR genellikle sedasyon (uyku hali) altında yapılır ve hastaların büyük kısmı aynı gün taburcu olabilir. Ancak lezyonun yeri, boyutu, sayısı, hastanın ek hastalıkları ve işlem sırasında ek müdahale gereksinimi (ör. kanama kontrolü, klips uygulanması) gibi faktörler süreci değiştirebilir.

İlgili konulara daha geniş göz atmak isterseniz şu sayfalarımızı da inceleyebilirsiniz: Kolonoskopi nedir? ve Polip nedir, neden önemlidir?

EMR Hangi Durumlarda Yapılır? (Endikasyonlar) Kimlere Uygulanmayabilir?

“EMR işlemi kimlere yapılır?” sorusunun yanıtı lezyonun özelliklerine bağlıdır. Genel çerçevede EMR; endoskopi ile ulaşılabilen ve çoğunlukla yüzeyel (mukoza ile sınırlı) olduğu düşünülen lezyonlarda tercih edilir.

Kolon polipleri ve geniş tabanlı lezyonlar

• Kolon polip EMR uygulamaları, özellikle geniş tabanlı poliplerin alınması söz konusu olduğunda gündeme gelir.
• Standart “snare polipektomi” ile çıkarılması zor, daha geniş alan kaplayan veya düz (flat) lezyonlarda EMR tekniği daha uygun olabilir.
• Amaç; lezyonu mümkün olan en güvenli şekilde çıkarmak ve işlem sonrası kanama gibi riskleri yönetmektir.

Mide ve özofagus lezyonları

• Mide EMR veya özofagusta EMR; bazı yüzeyel lezyonlarda (ör. belirli displazi alanları) hekim tarafından uygun görülürse uygulanabilir.
• Bu bölgelerde lezyonun derinliği ve sınırları çok önemlidir; bu yüzden kimi olgularda EMR yerine ESD gibi farklı yöntemler de gündeme gelebilir.

Kimlere uygulanmayabilir?

Kesin karar hekim değerlendirmesiyle verilir; ancak genel olarak:

• Lezyonun daha derin katmanlara yayıldığından şüpheleniliyorsa,
• Kanama riski çok yüksekse ve düzenlenemiyorsa (ör. bazı kan sulandırıcı durumları),
• Hastanın genel durumu sedasyona/anesteziye uygun değilse,
• Lezyonun endoskopik olarak güvenli çıkarımı mümkün görünmüyorsa,
  EMR yerine farklı tedaviler planlanabilir.

Bu noktada sık sorulan bir konu: “Endoskopik polip alımı EMR ile aynı mı?” Her polip çıkarma işlemi EMR değildir. Bazı küçük saplı polipler basit polipektomiyle alınırken, EMR daha çok belirli teknik adımlar (mukoza altına sıvı verme gibi) gerektiren, seçilmiş lezyonlara uygulanır.

EMR Nasıl Yapılır? (Adım Adım EMR İşlemi)

“EMR nasıl yapılır?” sorusuna en anlaşılır yanıt, süreci adım adım anlatmaktır. Uygulama detayları merkeze ve lezyona göre değişebilse de tipik akış şöyledir:

1) Sedasyon / anestezi

EMR çoğu zaman sedasyonla yapılır; hasta işlem sırasında ağrı hissetmez veya çok minimal hisseder. Bazı durumlarda anestezi ekibi eşliğinde daha derin sedasyon tercih edilebilir. İşlem sonrası aynı gün araç kullanmamak ve refakatçiyle gitmek genellikle önerilir.

2) Lezyonun değerlendirilmesi ve planlama

Endoskopla lezyonun sınırları, şekli ve çıkarılabilirliği değerlendirilir. Hekim, lezyonun “tek parça” mı yoksa “parça parça” mı çıkarılacağına karar verir. (Bazı büyük lezyonlarda parça parça çıkarım gerekebilir; bu durum takip planını etkileyebilir.)

3) Submukozal enjeksiyon (mukoza altına sıvı verme)

EMR’nin ayırt edici adımlarından biri submukozal enjeksiyondur. Lezyonun altına özel bir sıvı verilerek alan “kaldırılır”; bu, çıkarımı kolaylaştırabilir ve daha derin katmanların zarar görme riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

4) Rezeksiyon (snare ile çıkarma)

Ardından “snare” adı verilen halka şeklindeki cihazla lezyon yakalanır ve kontrollü şekilde kesilerek çıkarılır. Bu aşama, “endoskopik polip alımı” kavramının daha ileri, teknik bir versiyonu gibi düşünülebilir.

5) Kanama kontrolü ve koruyucu uygulamalar

İşlem alanında kanama olursa endoskopik yöntemlerle kontrol sağlanabilir. Gerektiğinde:

• Koagülasyon (yakma) yöntemleri
• Klips uygulaması
• Kanamayı azaltmaya yönelik ek teknikler
  kullanılabilir.

6) Patolojiye gönderme

Çıkarılan doku mutlaka patolojiye gönderilir. EMR patoloji sonucu, sonraki adımı belirler: Ek tedavi gerekir mi, takip ne sıklıkta olmalı, sınırlar temiz mi gibi sorular burada yanıt bulur.

EMR işlemi süresi; lezyonun büyüklüğü/konumu ve ek müdahalelere göre değişir. Bu nedenle internette görülen “x dakika sürer” gibi net süreler yanıltıcı olabilir.

EMR Öncesi Hazırlık: İlaçlar, Açlık, Bağırsak Temizliği (Kontrol Listesi)

EMR’nin güvenliği, işlem öncesi hazırlıkla yakından ilişkilidir. Aşağıdaki başlıklar, hastaların en sık sorduğu “EMR öncesi hazırlık” konularını özetler:

Açlık süresi

• İşlem öncesi kaç saat aç kalmanız gerektiğini hekiminiz/merkeziniz söyler. Bu süre; sedasyon türüne ve işlem saatine göre değişebilir.

Kolon için bağırsak temizliği

• Kolonoskopide EMR planlanıyorsa bağırsak temizliği kritik önemdedir. Yetersiz temizlik hem lezyonun görülmesini zorlaştırabilir hem de işlem süresini uzatabilir.

Kan sulandırıcılar ve diğer ilaçlar

• Aspirin, klopidogrel, warfarin veya DOAC grubu ilaçlar (bazı pıhtı önleyiciler) gibi kan sulandırıcılar mutlaka işlem öncesi hekimle konuşulmalıdır.
• “Kendi kendime keseyim mi?” sorusunun yanıtı genellikle hayırdır; kesme/ara verme kararı kişiye özel risklerle planlanır.
• Diyabet ilaçları/insülin kullanımı da açlık ve işlem günü planını etkileyebilir.

Refakat ve günlük plan

• Sedasyon sonrası aynı gün araç kullanmamak, önemli kararlar almamak ve mümkünse dinlenmek önerilir.

Daha ayrıntılı hazırlık adımları için: Endoskopi öncesi hazırlık rehberi

EMR Sonrası Süreç: Beslenme, İyileşme, Takip ve EMR Fiyatları Hakkında Notlar

EMR sonrası iyileşme ve beslenme

“EMR sonrası beslenme” kişiye ve işlemin yapıldığı bölgeye göre değişebilir. Genel olarak:

• İlk saatlerde sedasyon etkisi geçene kadar ağızdan alım kısıtlanabilir.
• Hekiminiz uygun görürse başlangıçta daha yumuşak, mideyi/bağırsakları yormayan gıdalar önerilebilir.
• Şişkinlik, gaz, hafif kramp tarzı rahatsızlıklar bazı hastalarda görülebilir.

Ne zaman işe dönülür? Bu da işlemin kapsamına göre değişir. Basit olgularda ertesi gün günlük aktivitelere dönüş mümkün olabilir; daha geniş rezeksiyonlarda hekiminiz birkaç gün daha sakin olmanızı isteyebilir.

Olası riskler ve “ne zaman acile başvurmalı?”

EMR genel olarak güvenli kabul edilse de her tıbbi işlem gibi riskleri vardır. En çok konuşulanlar:

• Kanama riski: İşlem sırasında veya işlemden sonra olabilir.
• Perforasyon riski: Nadirdir ancak önemli bir komplikasyondur.
• Post-polipektomi sendromu benzeri karın ağrısı/ateş tabloları (her hastada olmaz).

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurun:

• Şiddetli/artan karın ağrısı
• Bayılma hissi, belirgin halsizlik
• Yoğun rektal kanama veya pıhtılı kanama
• Yüksek ateş, titreme
• Siyah katran gibi dışkı (özellikle üst GIS işlemleri sonrası)

Patoloji sonucu ve takip planı

EMR patoloji sonucu genellikle sonraki kontrolün zamanlamasını belirler. Bazı hastalarda kontrol endoskopisi/kolonoskopisi daha erken planlanabilir. Hekiminiz; lezyonun tipi, çıkarımın tamlığı ve patoloji bulgularına göre kişiselleştirilmiş bir takip şeması oluşturur.

EMR mi ESD mi? Kısa karşılaştırma

Hastaların sık sorduğu bir diğer konu “EMR mi ESD mi?” sorusudur. Genel bir çerçeveyle:

• EMR, seçilmiş yüzeyel lezyonlarda yaygın kullanılan bir yöntemdir.
• ESD ise bazı lezyonlarda tek parça çıkarımı hedefleyebilen, teknik olarak daha ileri bir yöntem olabilir.
  Hangi yöntemin uygun olduğu; lezyonun boyutu, yeri, derinlik şüphesi ve merkez deneyimi gibi faktörlerle belirlenir. (Detaylı karşılaştırma için: ESD nedir, EMR-ESD farkı)

EMR fiyatları: Neye göre değişir?

“EMR fiyatları” konusunda internette net bir rakam görmek isteyebilirsiniz; ancak doğru yaklaşım, fiyatı etkileyen faktörleri bilmek ve muayene/ön değerlendirme sonrası netleşmesini beklemektir. EMR fiyatını etkileyebilen başlıca unsurlar:

• Lezyonun sayısı, boyutu ve yerleşimi (kolon, mide vb.)
• İşlemin sedasyon/anestezi gereksinimi
• Kullanılan ek materyaller (ör. klips gibi)
• Hastane/merkez altyapısı, yatış gereksinimi
• Patoloji ve ek tetkikler
• SGK/özel sigorta kapsamı ve poliçe detayları

Bu konuda en sağlıklı bilgi, hekimin değerlendirmesi ve merkezinizin bilgilendirmesiyle verilir. Randevu öncesi süreç için: Gastroenteroloji randevu ve değerlendirme

Sık Sorulan Sorular (SSS)

EMR ağrılı mı?

Çoğu hastada sedasyon nedeniyle işlem sırasında ağrı hissi olmaz ya da minimal olur. İşlem sonrası hafif kramp/şişkinlik görülebilir.

EMR sonrası kanama normal mi?

Hafif lekelenme tarzı kanama bazı durumlarda olabilir; ancak yoğun, pıhtılı veya artan kanama normal kabul edilmez ve acil değerlendirme gerektirir.

EMR sonrası kontrol kolonoskopisi ne zaman yapılır?

Lezyonun özelliklerine ve patoloji sonucuna göre değişir. Hekiminiz kişisel takip aralığınızı belirler.

EMR tekrar gerekir mi?

Bazı büyük lezyonlarda nüks/rezidü (geride doku kalması) riski olabilir; bu nedenle takip endoskopisi önemlidir. Gerekirse ek endoskopik tedaviler planlanabilir.

Bu rehber, “EMR nedir?” ve “EMR işlemi nasıl yapılır?” sorularına kapsamlı bir yanıt vermeyi hedefler. Kendi durumunuza en uygun yaklaşım için gastroenteroloji uzmanınızla görüşerek lezyonun özelliklerine göre kişiselleştirilmiş plan istemeniz en doğru adım olacaktır.